በስመ ሥላሴ ይቀጠቀጥ ከይሲ!
ሓንቲ ዝወደቐት ቀልሃ፡ ብክፉት ልቢ፡ ኣብ ሰባትን ኣተሓሳስባኦምን፡ ንብረቶምን ባህሎምን ሃይማኖቶምን፡ ኮታ ኣብ ኲሉ ሕድሕዳዊ መዳያት፡ ዝገበረቶን እትገብሮን ዕንወት፡ ከይሓብአት ብመልክዕ ቃለ መሕተት ዝሃበቶ ሓበሬታ እነሆ 2ይ ክፋል ይቕጽል።
- ሓታቲ
ኣብ ንግዲ ዓለም'ውን እጃም ኣለኪ ኢኺ ትመስሊሞ፡ 'ሰባት ኣብ ንግዲ ክሳብ ክንደይ ቈላሕታ ይገብሩለይ' ትብሊ፧
...2ይ ክፋል ቕጽል.....
- ቀልሃ፦
ኣብ ንግዲ ደኣ እንታይ ኢልካልሉ፡ ግድን ይገብሩለይን ፈረቓን እምበር። ትፈልጥ እተዄንካ፡ ኣዝዩ ክቡርን ኣኽሳቢ እቶትን ኮይኑ'ዩ ቆላሕታ ዝግበረለይ፡፡ ድማ እንኮ ብመንግስታውያን ትካላት ጥራይ ዝውነንን ናይ ንግዲ ፍርያት፡ ኣጽዋር'ዩ። ምላልባሽ ሽሮን በርበረን ኣብ ኖርማል ዕዳጋ፡ ብገብራይ-ቀፍታይ ክሽየጥን ክዕደግን ስለእትርእዮ፡ ንግዲ ኣጽዋር ከምኡ ጔርካ ዝረአ ኣይኮነን። መራሕቲ ሃገራት ምስ መራሕቲ ሃገራት፡ ወይ'ውን ኣንቀሳቐስቲ ዉድባት ምስ ኣንቀሳቐስቲ ውድባት ዘካይድዎ ንግዲ ስለዝኾነ፡ ብቐሊል ዘይጥመት'ዩ ንግዲ ናይ ቀልሃ። ድማ ዓቕምን ብቕዓትን ናይ ሓንቲ ሃገር ከም መምዘኒ ዝጥቀምሉ፡ ንወተሃደራዊ መዳይ ምትርናዕ ስለዝኾነ፡ ምውናን ኣጽዋር፡ ልዕሊ ብሩርን ወርቅን ዓቢ ቦታ እዩ ዝወሃቦ።
- ሓታቲ፦
ሕቶይ ብዕምቈት ክረአ ስለዝደለኹ፡ ናብ ኣፍሪቃን ንኣፍሪቃ ዝመስላ ሃገራትን ክመልሰኪ። ዝበዝሑ ሓቅታት ከምዝሕብርዎ መቸስ ኣጽዋር ኣብ ኣፍሪቃ ኣይፈርን'ዩ፡፡ እትዕድግ እምበር እተፍሪ ሃገር'ውን ኣይረኣናን። ኣጽዋራተን በብተናጸል እንተፈቲሽካዮ፡ Made in Africa ዝብል ፈጺምካ ኣይትረኽበሉን ኢኻ። ምላልባሽ ተዃዒቱ ብሕሱር ዝሽየጥ ጥረ ማዕድናት ተዘይኴኑ ጥር ትብል ትፈሪ ቀልሃ የብለንን። እተን ኣፍረይቲ ኢልኪ ዝጠቐስክየን ሃገራት ግን፡ ከመይ ርግጸኛታት ኴነን፡ ማዕረ ብቢልዮናት ቶናት ዝኣክል ኣጽዋር ኣፍርየን፡ ክሸጣን ክኸስባን ይኽእላ ትብሊ፧ እሞ ድማ ብምቕታል መሳኪን ሰባት ከመይ ከም ዓቢ መኽሰብ ኴኑ ይረኣየን፧
- ቀልሃ፦
እወ፡ ኣሽንኳንዶ ኣፍሪቃን መሰልታን፡ ማዕረ ታንክታትን ኣየራትን ድሮንን ዝኣክል ፍርያት ከፍርያሲ፡ ነዛ ንጽል ዓረር ዘንቀሳቕስ ሓንቲ ግራም ባሩድኳ፡ ከቃምም ዝኽእል ከሚካላዊ ኢንዳስትሪ የለን። እተን ነሓድሕደን ዝወዳደራ ርእሰ-ሓያላት ሃገራትን ኣፍረይቲ ኣጽዋርን ግን፡ ቅድሚ ዝኣገረ ዕላመአን ከመይ ኢልካ ገንዘብን ዝናን ትኣሪ እምበር፡ ሰብ ብመቕሰፍቲ ክእረ እንከሎ ፈጺሙ ዘገድሰን ኣይኮነን።ስለዚ ኣጽዋር ክሽየጥ እንተኾይኑ፡ ተጻይ ሰሊብካ፡ ኣብ መንጎ ሕዝብታትን መንግስታትን፡ ስግኣት፡ ባእሲ ራዕዲ ክህሉ ንምግባር ከም ምዕራፍ ሓደ ኢለን ይሰርዐኦ። ማለት ዕዳገአን ተራሕዩ ኣጽዋር ምሻጥ ክኽእላ 'ተኾይነን፡ ከመይ ኢሉ ኣብ መንጎ መንግስታት ጋግ ይፍጠር ክዓዪያ ኣለወን። ኣብዚ ኲነት'ዚ፡ ፍርሃተ-እግዚአብሔር ዝበሃል ኣምር፡ ንዐአን ዝምከት ገይረን ኣይሓስበኦን'የ። ነዚ፡ ጋግ'ዚ ዝህንድሱ ኣካላት ከኣ የመልምላ። ምንቛት ዝብል ርእሱ ዝኸኣለ ዓውደ ትምህርቲ ብመደብ ኣምሂረን የመርቓሞ፡ ብምስጢር ናይ ሕንፍሽፍሽ ክኢላታት ገይረን ይልእኸኦም...
- ሓታቲ፦
እዛ ኣተናትና ዝመሰጠት ትመስል ኣላ፡ ግን ምላልባሽ ንተዓዘብቲ ህውተታ ከይትመስልሲ፡ እንታይ ጭብጥታት ከተቕርቢ ትኽእሊ፧
- ቀልሃ፦
ናይ ምንታይ ጭብጢ ኢኻ ደሊኻ፧ ዘተፋንኑ ሓይልታት ተመልሚሎም ብምስጢር ዝለኣኹ ኣካላት ከምዘለዉ ክጠቅስ ዲኻ ደሊኻኒ ወይሲ...፧
- ሓታቲ፦
እወ! ማለት፡ እዚ ንመዋእላት ኣብ መንጎ ሃገራት ዝኽሰት ዘሎን ዝነበረን ግጭትሲ፡ ብፍላይ ኣብ ኣፍሪቃ፡ ከመይ ኢልና ብድፍረት፡ 'ብናይ ምስጢር ናይ ደገ ሓይልታት ዝተሃንደሰ'ዩ' ክንብል ንኽእል፧
- ቀልሃ፦
ድሓን እቲ መርትዖ፡ ሰባት ቈቈንጪልካ ምጥቃስሞ ይጽንውሓልና፡ ንግጭት ዘሳውሩን ፍልልያት ንምግፋሕ ዝጽዕቱን ኣካላት ተዘይህልዉስ፡ ከመይ'ሉ ኣጽዋር ባዕዳውያን ኣብዘይፈረየሉ ቦታ፡ ኣብ መዓላ ንምውዓል ክህንደድ ይረአ፧ ኢልካ ምሕሳብ ቅልል ይብል። ማለት 'ዝሽየጥ ኣጽዋር ኣለናሞ ዓድጉልና'፡ ምባል፡ በዓል ዕዳጋ ከይሃለወ፡ ናብ ዘይትፈልጦን ምቅርራብ ናብ ዘይነበረካን ኣካል ኴትካ ከምዚ ከምቲ ዓጽዋር ግዝኡለይ ንምባል ክድፈር ዝከኣል ኣይኮነን። እቶም ኣጽዋር ዘፍርዩ ኣካላት ግን፡ ኣቐዲሞም ዲፕሎማሲ ብዝብል ሸፈጥ፡ ንጒዳያቶም፡ ውሽጦምን ውሻጠኦምን ናይቶም ተራጸምቲ ኳልኲሌት ገይረሞ ስለዝጸንሑ...
ሓታቲ፦
ኣብነት እምበር ደልየ ነይረ! ዝያዳ ብሩህ ክኸውን እንዶ፡ ገለ-ገለ ናይ ምጥቛስ ሰለልቲ ጥቐስለይ።
- ቀልሃ፦
ደሓን ኣይትተሃወኽ፡ ቊሩብ ተዓገሰኒ። ከምቲ ዝበልኲኻ፡ ኣቐዲመን ብምስጢር ንክልተ መንግስታት ኣብ ተተፋነን ከእትወኦም ይጸንሓሞ፡ 'እገለ ከምዚ ዓይነት ኣጽዋር ስለዘለዎ ከይበልጸካ፡ ከምዚ ይብልኹም ኣለዉ፡ ንኸምዚ ዕላማ ይዳለዉ ኣለዉ፡ ብሕሱር ኣጽዋር ክንሸጠልካ፡ ዋላ ብልቓሕሞ ግዝእዎ ጸኒሕኩም ማዕድንኩም ሸጥኩም ትኸፍሉና...' እናበላ ይሽፍጣኦም። ድኻታት መንግስታት ድማ፡ ጉዳይ ድኽነቶምን ከመይ ኢልካ ብሰላም ምስ ጎረባብቶም ይንበርን ምሕሳብ ኣቋሪጾም፡ ብናይ ካልእ ኣጀንዳ ይቚረኑ። ዘለዎም ማዕድናት ጐጓሕጒሖም ብምሕራጅ ከኣ፡ ህዝቦምን መንግስቶምን ጸገሙ ከይተቐርፈ፡ ዘይተፈተነ ኣጽዋራት ብምግዛእ፡ ከይተረድኦም ጁባ ሓያላን ሃገራት ንምህጣር ይዓዩ። ንኣብነት ክብለካሲ፡ ንሓንቲ ጥይት፡ 0.25 ዶላር፡ ንሓንቲ ታንኪ ከኣ 7 ሚልዮን ዶላር እንተኾይኑ ሕስብ ኣብሎ። ሓደ ንጽል ወተሃደር'ውን ብውሕዱ ቀዋሚ ክሳብ 200 ጠያዪት ከድልዮ'ዩ። ጥይት በይኑ ስለዘይሰርሕ ድማ፡ በብዓይነቱ ከላሽናት፡ ከበድቲ ድሩዓት ኣጽዋራትን ምስ ወተሃደራዊ ልብስን ከድልዮ'ዩ። ኣብ ርእሲኡ ቀለብን ንዕኡ ተባሂሉ ዝስላዕ መሳለጥያታትን ኣብ ግምት የእቲኻ፡ ሃብቲ ናይታ ሃገር ብምልኡ ተጋሒጡ ብኢደ-ዙር ናብተን ኣፍረይቲ ኣጽዋራት ዝበልኩኻ'ዩ ክኸይድ። መቸም ኣጽዋር ብጥርሑ ይዕደል'ዩ ክትብለኒ ኣይጽበይን'የ። ብጥርሑስ ሽሮ'ኳ ነይትረክብ።
ኣብዚ መን'ዩ ከሳቢ፡ እንተ'ልካኒ ዓዳጊ ኣጽዋር ኣይኮነን፡፡ እቲ ኣፍርዩ ዝሸይጥ ዘሎ ኣካል'ዩ። ንሳቶም እቶም ኣፍረይቲ ኣጽዋር፡ ብዂልንትናዊ ዕብየት ናይ ምዕባለ፡ ሃብቲ፡ ስልጣነ ብዘይመጠን ክዓብዩ እንከለዉ፡ እቶም ሃብቶም ገጊሒጦም ኣጽዋራት ዝሽምቱ ድማ በንጻሩ፡ ሰቦም ንብረቶም ብምኽሳር፡ ምዕባለኦም ነናሻዕ ንድሕሪት ይጒተቱ።
- ሓታቲ፦
ጽቡቕ ትንታነ'ዩ..
- ቀልሃ፦
ጽንሓኒ፡ ብዛዕባ'ቶም ዝተፈላለየ ምኽንያታት እናበጥጐሉ፡ ኣብ መንጎ ሕዝብታትን መንግስታትን ፍልልያት ዝፍብርኹ ዝበልኩኻ፡ ገለ ኣብነት ክጠቕሰልካ'የ....
....3ይ ክፋል ቕጽል....
ምንጪ፥
PBS, gunn time-tine history: https://www.pbs.org/opb/historydetectives/technique/gun-timeline/
Wikipedia/ https://en.m.wikipedia.org/wiki/Bomb
